อาการไทรอยด์ต่ำ มีอะไรบ้าง? รู้ทันสัญญาณเตือนก่อนอาการรุนแรง

ภาวะไทรอยด์ต่ำอาจทำให้เกิดอาการอ่อนเพลีย น้ำหนักขึ้น ผิวแห้ง ขี้หนาวผิดปกติ รวมถึงง่วงนอนและท้องผูก ซึ่งหลายคนอาจเข้าใจผิดว่าเป็นเพียงความเหนื่อยล้าหรือการเปลี่ยนแปลงทั่วไปของร่างกาย มาทำความรู้จักกับอาการไทรอยด์ต่ำ สาเหตุ และแนวทางการรักษา เพื่อสังเกตสัญญาณเตือนและดูแลสุขภาพได้อย่างเหมาะสมก่อนอาการรุนแรงขึ้น

ภาวะไทรอยด์ต่ำ (Hypothyroidism) คืออะไร?

ภาวะไทรอยด์ต่ำ หรือ Hypothyroidism คือภาวะที่ต่อมไทรอยด์ผลิตฮอร์โมนไม่เพียงพอ ซึ่งฮอร์โมนไทรอยด์มีบทบาทต่อการเผาผลาญ การควบคุมอุณหภูมิ และการทำงานของระบบต่างๆ ในร่างกาย เมื่อฮอร์โมนลดลง การทำงานของร่างกายจึงช้าลง และอาจทำให้เกิดอาการเหนื่อยง่าย ง่วงนอน น้ำหนักขึ้น ท้องผูก ขี้หนาว ผิวแห้ง หรือสมาธิลดลง

ไทรอยด์ต่ำคือภาวะที่มีฮอร์โมนไทรอยด์ไม่เพียงพอ ทำให้ร่างกายทำงานช้าลง เช่น เหนื่อยง่าย ขี้หนาว และน้ำหนักขึ้น ส่วนไทรอยด์เป็นพิษมีฮอร์โมนมากเกินไป ทำให้ร่างกายทำงานเร็วขึ้น เช่น ใจสั่น ขี้ร้อน เหงื่อออกง่าย และน้ำหนักลด ทั้งนี้อาการเพียงอย่างเดียวไม่สามารถยืนยันโรคได้ ควรตรวจเลือดเพื่อวินิจฉัยให้แน่ชัด

10 อาการไทรอยด์ต่ำที่พบบ่อย มีอะไรบ้าง

หากสงสัยว่าเป็นไทรอยด์ต่ำ อาการที่พบได้มักค่อยๆ เกิดขึ้นและมีความรุนแรงแตกต่างกันในแต่ละคน โดยอาการที่ควรสังเกตมีดังนี้

1. เหนื่อยง่าย อ่อนเพลีย

ภาวะไทรอยด์ต่ำทำให้กระบวนการเผาผลาญพลังงานของร่างกายทำงานช้าลง จึงอาจรู้สึกเหนื่อย ไม่มีแรง หรือหมดพลังได้ง่าย แม้จะพักผ่อนเพียงพอ บางคนอาจรู้สึกเฉื่อยชา ไม่กระฉับกระเฉง และทำกิจวัตรประจำวันที่เคยทำได้ตามปกติได้ยากขึ้น

2. ผมร่วงผิดปกติ

เมื่อระดับฮอร์โมนไทรอยด์ไม่เพียงพอ อาจส่งผลต่อวงจรการเจริญเติบโตของเส้นผม ทำให้ผมแห้ง เปราะ และร่วงมากขึ้น โดยอาจร่วงทั่วบริเวณหนังศีรษะมากกว่าการร่วงเป็นหย่อม อาจสังเกตเห็นผมร่วงขณะสระหรือหวีผม รวมถึงเส้นผมบางลงและเส้นผมใหม่ขึ้นช้ากว่าปกติ บางรายอาจมีคิ้วบางลงร่วมด้วย อย่างไรก็ตาม ผมร่วงสามารถเกิดจากหลายสาเหตุ เช่น ความเครียด การขาดสารอาหาร หรือความผิดปกติของฮอร์โมน จึงควรตรวจหาสาเหตุหากมีอาการต่อเนื่องหรือรุนแรงขึ้น

3. นอนไม่หลับโดยไม่มีสาเหตุ

แม้ภาวะไทรอยด์ต่ำมักทำให้ง่วงนอนมากขึ้น แต่บางรายอาจมีปัญหาการนอนหลับ เช่น หลับยาก ตื่นบ่อย หรือตื่นกลางดึกและกลับไปหลับได้ยาก ส่งผลให้พักผ่อนไม่เพียงพอและรู้สึกเหนื่อยล้าในระหว่างวัน หากมีอาการนอนไม่หลับต่อเนื่อง ควรตรวจหาสาเหตุอื่นร่วมด้วย เพราะอาการนี้ไม่ได้จำเพาะกับภาวะไทรอยด์ต่ำเพียงอย่างเดียว

4. รู้สึกง่วงอยู่ตลอดเวลา

ผู้ที่มีภาวะไทรอยด์ต่ำอาจรู้สึกง่วงนอนระหว่างวันและต้องการพักผ่อนมากกว่าปกติ แม้นอนครบตามจำนวนชั่วโมงก็ยังรู้สึกไม่สดชื่น อาการดังกล่าวอาจเกิดร่วมกับความเหนื่อยล้าและความเฉื่อยชา ทำให้ประสิทธิภาพในการทำงานหรือทำกิจวัตรประจำวันลดลง ควรเข้ารับการตรวจหาสาเหตุเพิ่มเติม

5. น้ำหนักขึ้นหรือลงผิดปกติ

ภาวะไทรอยด์ต่ำอาจทำให้น้ำหนักเพิ่มขึ้นโดยไม่ทราบสาเหตุ แม้ไม่ได้เปลี่ยนแปลงปริมาณอาหารหรือพฤติกรรมการใช้ชีวิตอย่างชัดเจน เนื่องจากร่างกายมีการเผาผลาญพลังงานลดลง น้ำหนักอาจค่อยๆ เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง จนสังเกตได้จากน้ำหนักตัวหรือเสื้อผ้าที่เริ่มคับขึ้น

6. ผิวแห้งและผิวหยาบขึ้น

ภาวะไทรอยด์ต่ำอาจทำให้การทำงานของผิวและการผลัดเซลล์ผิวเปลี่ยนแปลง ส่งผลให้ผิวสูญเสียความชุ่มชื้นและมีความแห้ง หยาบ หรือดูไม่สดใสเหมือนเดิม โดยมักสังเกตได้บริเวณแขน ขา และลำตัว บางรายอาจมีผิวลอกเป็นขุย รู้สึกตึงหรือคันร่วมด้วย และอาจพบว่าผิวแห้งมากขึ้นแม้จะดูแลผิวหรือทาครีมบำรุงตามปกติ หากมีผิวแห้งผิดปกติร่วมกับอาการอื่น เช่น เหนื่อยง่าย ขี้หนาว น้ำหนักขึ้น หรือท้องผูก ควรปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจประเมินการทำงานของต่อมไทรอยด์เพิ่มเติม

7. ขับถ่ายไม่ปกติ

ฮอร์โมนไทรอยด์ที่ลดลงอาจทำให้การเคลื่อนไหวของระบบทางเดินอาหารช้าลง ส่งผลให้ขับถ่ายน้อยลงหรือมีอาการท้องผูก อาจพบอาการอุจจาระแข็ง ต้องออกแรงเบ่ง หรือรู้สึกขับถ่ายไม่สุดร่วมด้วย หากเป็นต่อเนื่องควรตรวจหาสาเหตุ

8. รู้สึกหนาวง่ายหรือขี้ร้อน

ผู้ที่มีภาวะไทรอยด์ต่ำอาจรู้สึกหนาวง่ายกว่าปกติ แม้อยู่ในอุณหภูมิเดียวกับคนรอบข้าง เนื่องจากร่างกายมีการเผาผลาญพลังงานและสร้างความร้อนลดลง จึงทำให้ทนต่ออากาศเย็นได้น้อยลง บางคนอาจรู้สึกหนาวอยู่บ่อยๆ ต้องสวมเสื้อผ้าหนาเพิ่มหรือห่มผ้าแม้อากาศไม่ได้เย็นมาก และอาจรู้สึกว่ามือหรือเท้าเย็นกว่าปกติ

9. ประจำเดือนมาไม่ปกติ

ภาวะไทรอยด์ต่ำอาจรบกวนการทำงานของฮอร์โมนที่เกี่ยวข้องกับระบบสืบพันธุ์ ทำให้รอบเดือนเปลี่ยนแปลงจากเดิม เช่น ประจำเดือนมาไม่ตรงรอบ มามากกว่าปกติ หรือมีเลือดประจำเดือนออกนานหลายวัน

ในบางรายอาจมีรอบเดือนห่างขึ้นหรือมาไม่สม่ำเสมอ จนสังเกตได้ว่ารอบเดือนเปลี่ยนไปจากรูปแบบเดิม

10. ไม่อยากอาหาร

ผู้ที่มีภาวะไทรอยด์ต่ำบางรายอาจรู้สึกอยากอาหารลดลงหรือไม่รู้สึกหิวเหมือนเดิม เนื่องจากกระบวนการเผาผลาญของร่างกายทำงานช้าลง อย่างไรก็ตาม แม้รับประทานอาหารลดลง น้ำหนักก็ยังสามารถเพิ่มขึ้นได้ในบางคน จึงควรพิจารณาร่วมกับอาการอื่นและผลตรวจฮอร์โมนไทรอยด์

อาการไทรอยด์ต่ำในกลุ่มพิเศษ ต่างกันอย่างไร?

อาการไทรอยด์ต่ำอาจแตกต่างกันตามอายุและช่วงชีวิต โดยเฉพาะทารก เด็ก ผู้สูงอายุ และหญิงตั้งครรภ์ ซึ่งเป็นกลุ่มที่ควรได้รับการประเมินและติดตามจากแพทย์อย่างเหมาะสม

• ทารกแรกเกิด อาจไม่มีอาการชัดเจนในช่วงแรก แต่หากเป็นภาวะไทรอยด์ต่ำแต่กำเนิดและไม่ได้รับการรักษา อาจกระทบต่อการเจริญเติบโตและพัฒนาการได้ จึงมีความสำคัญต่อการคัดกรองและติดตามตั้งแต่ระยะแรก
• เด็กและวัยรุ่น อาจมีอาการเหนื่อยง่าย เฉื่อยชา เรียนหรือมีสมาธิลดลง รวมถึงการเจริญเติบโตช้ากว่าที่ควรเป็น
• หญิงตั้งครรภ์ อาจมีอาการคล้ายอาการที่เกิดขึ้นระหว่างตั้งครรภ์ จึงควรติดตามการทำงานของต่อมไทรอยด์ตามคำแนะนำของแพทย์ เพราะฮอร์โมนไทรอยด์มีความสำคัญต่อทั้งแม่และทารก
• ผู้สูงอายุ อาจมีอาการไม่ชัดเจน เช่น อ่อนเพลีย เคลื่อนไหวช้าลง ความจำหรือสมาธิลดลง จึงอาจถูกเข้าใจว่าเป็นการเปลี่ยนแปลงตามวัยได้

อาการไทรอยด์ต่ำ เกิดจากอะไร

• โรคฮาชิโมโต (Hashimoto’s thyroiditis) เป็นโรคภูมิคุ้มกันทำลายตนเองที่ทำให้ต่อมไทรอยด์ทำงานลดลง และเป็นสาเหตุสำคัญของภาวะไทรอยด์ต่ำ
• การรักษาหรือผ่าตัดต่อมไทรอยด์ อาจทำให้เนื้อเยื่อต่อมไทรอยด์ลดลงจนสร้างฮอร์โมนได้ไม่เพียงพอ
• การได้รับรังสีบริเวณต่อมไทรอยด์ อาจทำให้ต่อมไทรอยด์เสียความสามารถในการผลิตฮอร์โมน
• การขาดสารไอโอดีน เนื่องจากไอโอดีนเป็นสารสำคัญที่ต่อมไทรอยด์ใช้ในการสร้างฮอร์โมน
• ความผิดปกติของต่อมใต้สมอง ทำให้การส่งสัญญาณกระตุ้นต่อมไทรอยด์ผิดปกติ และอาจทำให้เกิดภาวะไทรอยด์ต่ำได้
• ไทรอยด์อักเสบบางชนิด อาจทำให้การทำงานของต่อมไทรอยด์เปลี่ยนแปลง และในบางกรณีอาจตามมาด้วยภาวะไทรอยด์ต่ำ

อาการไทรอยด์ต่ำแบบไหนที่ควรพบแพทย์

• เหนื่อยง่าย อ่อนเพลีย หรือง่วงนอนมากผิดปกติจนกระทบการใช้ชีวิต
• น้ำหนักเพิ่มโดยไม่ทราบสาเหตุ ร่วมกับขี้หนาว ผิวแห้ง หรือท้องผูก
• ผมร่วงมากขึ้นอย่างต่อเนื่อง หรือมีผิวแห้งผิดปกติ
• ประจำเดือนเปลี่ยนแปลงหรือมาไม่สม่ำเสมอ โดยเฉพาะเมื่อมีอาการอื่นร่วมด้วย
• มีปัญหาสมาธิ ความจำ หรือรู้สึกว่าร่างกายและความคิดทำงานช้าลง
• กำลังตั้งครรภ์หรือวางแผนตั้งครรภ์และสงสัยว่ามีความผิดปกติของไทรอยด์
• เคยเป็นโรคไทรอยด์ เคยผ่าตัดไทรอยด์ หรืออยู่ระหว่างรับการรักษาและมีอาการเปลี่ยนแปลง

หากมีอาการรุนแรง เช่น ซึมลงมาก สับสน อุณหภูมิร่างกายต่ำผิดปกติ หายใจช้าหรือมีอาการผิดปกติอย่างรุนแรง ควรได้รับการประเมินทางการแพทย์อย่างเร่งด่วน เพราะภาวะไทรอยด์ต่ำที่รุนแรงและไม่ได้รับการรักษาอาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่เป็นอันตรายได้

วิธีตรวจวินิจฉัยภาวะไทรอยด์ต่ำ 

การวินิจฉัยภาวะไทรอยด์ต่ำไม่สามารถดูจากอาการเพียงอย่างเดียว แพทย์จะพิจารณาประวัติ อาการ การตรวจร่างกาย และตรวจระดับฮอร์โมนไทรอยด์ในเลือดเป็นหลัก

• ตรวจ TSH เป็นการตรวจสำคัญสำหรับประเมินการทำงานของต่อมไทรอยด์ โดยภาวะไทรอยด์ต่ำชนิดปฐมภูมิมักพบระดับ TSH สูงขึ้น
• ตรวจ Free T4 (FT4) เพื่อดูระดับฮอร์โมนไทรอยด์ที่ร่างกายสามารถนำไปใช้ได้ หากพบ TSH สูงร่วมกับ FT4 ต่ำ มักสนับสนุนการวินิจฉัยภาวะไทรอยด์ต่ำชนิดปฐมภูมิ
• ตรวจแอนติบอดีของต่อมไทรอยด์ แพทย์อาจตรวจเพิ่มเติมเมื่อสงสัยว่าภาวะไทรอยด์ต่ำเกิดจากโรคภูมิคุ้มกันทำลายตนเอง เช่น โรคฮาชิโมโต โดยตรวจหาแอนติบอดีที่เกี่ยวข้อง เช่น Anti-TPO และ Anti-Tg 

โดยทั่วไปการตรวจ T3 ไม่ใช่การตรวจหลักในการวินิจฉัยภาวะไทรอยด์ต่ำ เนื่องจาก T3 มักเปลี่ยนแปลงช้ากว่า TSH และ T4

รักษาอาการไทรอยด์ต่ำทำอย่างไร

จุดประสงค์ของการรักษาที่สำคัญคือการให้ฮอร์โมนไทรอยด์ทดแทน เพื่อชดเชยการขาดฮอร์โมนไทรอยด์และช่วยให้การทำงานของระบบต่างๆ ในร่างกายกลับเข้าสู่ภาวะเหมาะสม โดยแนวทางการรักษาจะขึ้นอยู่กับสาเหตุ ระดับฮอร์โมน อายุ และสุขภาพโดยรวมของแต่ละคน

• คอยเช็คมะเร็งไทรอยด์แอบแฝง ด้วยการอัลตราซาวด์ไทรอยด์เป็นระยะ ตามคำสั่งของแพทย์
• รับประทาน Levothyroxine เป็นการรักษาหลักสำหรับภาวะไทรอยด์ต่ำ โดยเป็นฮอร์โมน T4 สังเคราะห์ที่ใช้ทดแทนฮอร์โมนที่ร่างกายผลิตได้ไม่เพียงพอ
• ปรับขนาดยาให้เหมาะสม แพทย์จะพิจารณาจากหลายปัจจัย และติดตามค่า TSH เพื่อให้ได้ขนาดยาที่เหมาะกับแต่ละคน
• ตรวจติดตามหลังเริ่มหรือปรับยา โดยทั่วไปแพทย์อาจตรวจ TSH ประมาณ 6-8 สัปดาห์หลังเริ่มหรือปรับขนาดยา เพื่อประเมินการตอบสนองและปรับยาเพิ่มเติมหากจำเป็น
• รับประทานยาอย่างสม่ำเสมอ ควรรับประทานตามคำแนะนำของแพทย์และไม่หยุดยาเอง เพราะระดับฮอร์โมนอาจกลับมาผิดปกติได้
• รักษาสาเหตุร่วม หากภาวะไทรอยด์ต่ำเกิดจากโรคหรือภาวะอื่น แพทย์จะพิจารณาดูแลสาเหตุเหล่านั้นร่วมด้วย

สรุป

ภาวะไทรอยด์ต่ำเกิดจากการที่ต่อมไทรอยด์สร้างฮอร์โมนไม่เพียงพอ ส่งผลให้กระบวนการทำงานของร่างกายช้าลง อาการไทรอยด์ต่ำที่พบได้ ได้แก่ เหนื่อยง่าย ง่วงนอน น้ำหนักขึ้น ขี้หนาว ผิวแห้ง ท้องผูก ผมร่วง และประจำเดือนผิดปกติ อย่างไรก็ตาม อาการเหล่านี้อาจเกิดจากสาเหตุอื่นได้ จึงควรตรวจเลือดเพื่อยืนยันการวินิจฉัย การตรวจ TSH และ Free T4 เป็นการตรวจสำคัญในการประเมินการทำงานของต่อมไทรอยด์ การรักษาส่วนใหญ่อาศัยฮอร์โมนไทรอยด์ทดแทน เช่น Levothyroxine และติดตามค่าเลือดเพื่อปรับขนาดยาให้เหมาะสม โดยอย่าลืมว่าถ้าโรคไทรอยด์ต่ำเกิดจากภาวะไทรอยด์อักเสบเรื้องรัง การที่ต่อมไทรอยด์ถูกทำลายมายาวนาน ในบางกรณี เซลล์ไทรอยด์อาจเปลี่ยนแปลงเป็นมะเร็ง เพราะฉะนั้นควรตรวจอัลตราซาวด์ไทรอยด์เป็นระยะตามคำแนะนำของแพทย์

หากสงสัยว่าอาการที่เป็นอยู่เกี่ยวข้องกับภาวะไทรอยด์ต่ำหรือไม่ สามารถเข้ามาตรวจไทรอยด์ที่  T.R.M. (ไทรอยด์แมนคลินิก)  เพื่อประเมินการทำงานของต่อมไทรอยด์และรับคำแนะนำในการดูแลรักษาอย่างเหมาะสม

FAQ — คำถามที่พบบ่อย

ภาวะไทรอยด์ต่ำ อันตรายไหม

หากได้รับการวินิจฉัยและรักษาอย่างเหมาะสม ภาวะไทรอยด์ต่ำสามารถควบคุมได้ แต่หากปล่อยไว้นานโดยไม่รักษา อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อน เช่น ไขมันในเลือดสูงและปัญหาเกี่ยวกับหัวใจ

อาการไทรอยด์ต่ำรักษาหายขาดได้ไหม

ขึ้นอยู่กับสาเหตุ บางกรณีอาจกลับมาทำงานได้ตามปกติ แต่หากเกิดจากโรคฮาชิโมโตหรือการสูญเสียการทำงานของต่อมไทรอยด์ อาจจำเป็นต้องรักษาและติดตามระยะยาว

ไทรอยด์ต่ำต้องกินยาตลอดชีวิตไหม

ไม่จำเป็นต้องกินยาตลอดชีวิตในทุกคน ระยะเวลารักษาขึ้นอยู่กับสาเหตุ หากต่อมไทรอยด์ไม่สามารถผลิตฮอร์โมนได้เพียงพออย่างถาวร มักต้องใช้ฮอร์โมนทดแทนในระยะยาว

คนที่ไทรอยด์ต่ำควรหลีกเลี่ยงอาหารอะไร

ไม่จำเป็นต้องงดอาหารทุกชนิดเป็นพิเศษ แต่ควรรับประทานอาหารให้สมดุล และหากรับประทานยาฮอร์โมนไทรอยด์ ควรปฏิบัติตามคำแนะนำเรื่องเวลาและการรับประทานยาร่วมกับอาหารหรืออาหารเสริมจากแพทย์ เนื่องจากอาหารและยาบางชนิดอาจส่งผลต่อการดูดซึมยาได้