มะเร็งไทรอยด์ คืออะไร? มีกี่ชนิด สาเหตุ อาการเป็นอย่างไร และวิธีรักษา

มะเร็งไทรอยด์อาจเริ่มต้นจากก้อนเล็กๆ บริเวณคอหรือแทบไม่มีอาการผิดปกติ ทำให้หลายคนไม่ทันสังเกตในระยะแรก บทความนี้จะพาไปทำความรู้จักมะเร็งไทรอยด์ ตั้งแต่สาเหตุและปัจจัยเสี่ยง อาการที่ควรสังเกต วิธีตรวจวินิจฉัย ไปจนถึงแนวทางการรักษา เพื่อให้รู้เท่าทันโรคและเข้ารับการดูแลได้อย่างเหมาะสม

มะเร็งไทรอยด์คืออะไร มีกี่ชนิด? แต่ละชนิดแตกต่างกันอย่างไร

มะเร็งไทรอยด์ คือโรคที่เกิดจากเซลล์ในต่อมไทรอยด์ ซึ่งอยู่บริเวณด้านหน้าลำคอ เกิดการเปลี่ยนแปลงและเจริญเติบโตอย่างผิดปกติจนกลายเป็นเซลล์มะเร็ง โดยมะเร็งไทรอยด์มี 4 ชนิดหลัก ได้แก่

1. มะเร็งไทรอยด์ชนิดพาพิลลารี (Papillary thyroid carcinoma)
   เป็นชนิดที่พบได้บ่อยที่สุด คิดเป็นประมาณ 80-85% ของผู้ป่วยมะเร็งไทรอยด์ โดยทั่วไปเติบโตและแพร่กระจายค่อนข้างช้า จึงมีแนวโน้มตอบสนองต่อการรักษาได้ดี การรักษาอาจประกอบด้วยการผ่าตัดและรังสีไอโอดีนตามความเหมาะสม ข้อควรระวังคือมะเร็งไทรอยด์ Papillary ชอบกระจายไปต่อมน้ำเหลือง เพราะฉะนั้นควรตรวจให้ละเอียดก่อนผ่าตัด
2. มะเร็งไทรอยด์ชนิดฟอลลิคูลาร์ (Follicular thyroid carcinoma)
   พบประมาณ 10-15% ของผู้ป่วยมะเร็งไทรอยด์ และมีลักษณะการแพร่กระจายผ่านกระแสเลือด จึงอาจพบการแพร่กระจายไปยังปอดหรือกระดูกได้ แนวทางการรักษามักพิจารณาจากขนาด ตำแหน่ง และระยะของโรค
3. มะเร็งไทรอยด์ชนิดเมดัลลารี (Medullary thyroid carcinoma)
   เป็นมะเร็งที่หายาก พบน้อยมาก เกิดจากเซลล์ C ของต่อมไทรอยด์ ซึ่งทำหน้าที่สร้างฮอร์โมนแคลซิโทนิน มะเร็งชนิดนี้อาจเกิดจากการกลายพันธุ์ทางพันธุกรรมที่ถ่ายทอดในครอบครัว เช่น RET และอาจเกี่ยวข้องกับกลุ่มโรค MEN2 จึงอาจมีการตรวจทางพันธุกรรมร่วมด้วยในบางกรณี
4. มะเร็งไทรอยด์ชนิดอนาพลาสติก (Anaplastic thyroid carcinoma)
   เป็นชนิดที่พบได้น้อย แต่มีความรุนแรงสูงและสามารถเติบโตหรือแพร่กระจายได้รวดเร็ว จึงมักต้องวางแผนการรักษาอย่างเร่งด่วนและอาจใช้หลายวิธีร่วมกัน เช่น การผ่าตัด การฉายแสง และการรักษาด้วยยา โดยส่วนมาก มะเร็งชนิดนี้ เวลาคนไข้มานพแพทย์ ตัวโรคมักจะลุกลามจนไม่สามารถผ่าตัดได้ และมีแนวโน้มต้องเจาะคอ และรักษาได้แค่ประคับประคองเท่านั้น ถือว่าเป็นมะเร็งไทรอยด์ที่ดุร้าย รุนแรงที่สุด อัตราการรอดชีวิตค่อนข้างต่ำในคนไข้กลุ่มนี้

เช็กสัญญาณ อาการมะเร็งไทรอยด์ระยะแรกเป็นอย่างไร?

อาการมะเร็งไทรอยด์ระยะแรกอาจไม่ชัดเจน และบางรายตรวจพบจากการตรวจสุขภาพหรือการตรวจบริเวณคอโดยบังเอิญ เมื่อก้อนโตขึ้นจึงอาจเริ่มมีอาการที่สังเกตได้ เช่น

• คอโตขึ้นหรือเจอก้อนบริเวณคอ อาจคลำพบก้อนบริเวณต่อมไทรอยด์หรือเห็นว่าคอด้านหน้าบวมขึ้น โดยเฉพาะหากก้อนมีขนาดเพิ่มขึ้น
• หายใจติดขัด หากก้อนมีขนาดใหญ่หรือกดเบียดบริเวณหลอดลม อาจทำให้รู้สึกหายใจไม่สะดวก
• กลืนลำบาก ก้อนที่มีขนาดใหญ่ขึ้นอาจกดเบียดหลอดอาหาร ทำให้รู้สึกติดขัดหรือกลืนอาหารได้ลำบาก
• เสียงแหบแห้ง หากก้อนหรือมะเร็งกระทบเส้นประสาทบริเวณกล่องเสียง อาจทำให้เสียงเปลี่ยนหรือเสียงแหบได้

อย่างไรก็ตาม อาการเหล่านี้ไม่ได้หมายความว่าเป็นมะเร็งไทรอยด์เสมอไป เพราะอาจเกิดจากโรคหรือภาวะอื่นได้ หากพบก้อนที่คอ ก้อนโตขึ้น หรือมีอาการผิดปกติต่อเนื่อง ควรพบแพทย์เพื่อประเมินเพิ่มเติม

อะไรเป็นสาเหตุและปัจจัยเสี่ยงของมะเร็งไทรอยด์

• การได้รับรังสี โดยเฉพาะการได้รับรังสีบริเวณศีรษะและลำคอในระดับสูง ซึ่งเป็นปัจจัยเสี่ยงที่มีความเกี่ยวข้องกับมะเร็งไทรอยด์
• อายุและเพศ อายุและเพศเป็นปัจจัยหนึ่งที่ใช้ประกอบการประเมินความเสี่ยงและแนวโน้มของโรค
• ประวัติครอบครัว โดยเฉพาะมะเร็งไทรอยด์ชนิดเมดัลลารีที่อาจสัมพันธ์กับการกลายพันธุ์ของยีนที่ถ่ายทอดทางพันธุกรรม
• ความผิดปกติของยีน การเปลี่ยนแปลงของยีนบางชนิดมีความเกี่ยวข้องกับมะเร็งไทรอยด์บางประเภท และอาจมีผลต่อการเลือกแนวทางรักษา
• โรคหรือความผิดปกติของต่อมไทรอยด์บางชนิด อาจเป็นปัจจัยที่แพทย์นำมาพิจารณาร่วมกับประวัติและผลตรวจอื่นๆ เช่น โรคไทรอยด์เป็นพิษมานาน หรือไทรอยด์อักเสบเรื้อรังมานาน เป็นต้น

วิธีตรวจหามะเร็งไทรอยด์ในปัจจุบัน

• การตรวจร่างกาย แพทย์จะคลำบริเวณคอเพื่อประเมินก้อน ขนาด และลักษณะของต่อมไทรอยด์ รวมถึงตรวจต่อมน้ำเหลืองบริเวณใกล้เคียง
• การตรวจอัลตราซาวนด์ไทรอยด์ ช่วยดูขนาด รูปร่าง และลักษณะของก้อน รวมถึงประเมินว่ามีลักษณะที่ควรตรวจเพิ่มเติมหรือไม่
• การเจาะตรวจเซลล์ด้วยเข็มขนาดเล็ก (Fine-needle aspiration) ใช้เก็บตัวอย่างเซลล์จากก้อนเพื่อนำไปตรวจทางพยาธิวิทยา และเป็นวิธีสำคัญในการประเมินว่าก้อนมีเซลล์มะเร็งหรือไม่

ทางเลือกในการรักษามะเร็งไทรอยด์

การรักษามะเร็งไทรอยด์จะเลือกตามชนิดของมะเร็ง ขนาดและตำแหน่งของก้อน ระยะของโรค รวมถึงการแพร่กระจายและสุขภาพโดยรวมของผู้ป่วย โดยอาจใช้วิธีใดวิธีหนึ่งหรือหลายวิธีร่วมกัน

การผ่าตัดต่อมไทรอยด์

เป็นแนวทางหลักสำหรับมะเร็งไทรอยด์หลายชนิด โดยแพทย์อาจผ่าตัดเฉพาะกลีบของต่อมไทรอยด์ที่มีมะเร็ง หรือผ่าตัดต่อมไทรอยด์ออกทั้งหมดตามลักษณะและระยะของโรค ในบางกรณีอาจนำต่อมน้ำเหลืองบริเวณใกล้เคียงออกเพื่อตรวจหรือรักษาการแพร่กระจายร่วมด้วย โดยหลักการการผ่าตัดมะเร็งไทรอยด์ ให้โรคสงบ ต้องอาศัยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญการผ่าตัดมะเร็งไทรอยด์ คือ เอาตัวโรคมะเร็งออกให้หมดทั้งคอ ไม่ว่าจะกระจายไปต่อมน้ำเหลือง หรือลุกลามกินหลอดลม หลอดอาหาร เป็นต้น ซึ่งปัจจุบันสามารถผ่าตัดทั้งแบบเปิด ส่องกล้อง ขึ้นกับแพทย์พิจารณาตามความเหมาะสม

การให้รังสีไอโอดีน

รังสีไอโอดีนหรือ Radioactive Iodine เป็นการรักษาที่ใช้ในมะเร็งไทรอยด์บางชนิด โดยเฉพาะมะเร็งชนิดพาพิลลารีและฟอลลิคูลาร์ เนื่องจากเซลล์ไทรอยด์สามารถจับไอโอดีนได้ รังสีไอโอดีนจึงสามารถไปทำลายเนื้อเยื่อไทรอยด์ที่เหลือหรือเซลล์มะเร็งที่จับไอโอดีนได้ อย่างไรก็ตาม ไม่ได้ใช้กับมะเร็งไทรอยด์ทุกชนิด เช่น มะเร็งชนิดเมดัลลารีไม่ตอบสนองต่อการรักษาด้วยรังสีไอโอดีน

การให้ฮอร์โมนไทรอยด์ทดแทน

หลังผ่าตัดต่อมไทรอยด์ ร่างกายอาจสร้างฮอร์โมนไทรอยด์ได้ไม่เพียงพอ จึงอาจต้องรับประทานฮอร์โมนไทรอยด์ทดแทน นอกจากนี้ ในผู้ป่วยบางรายแพทย์อาจปรับระดับฮอร์โมนเพื่อกด TSH ซึ่งเป็นฮอร์โมนที่อาจกระตุ้นการเจริญเติบโตของเซลล์มะเร็งบางชนิด

การฉายแสงหรือให้ยาเคมีบำบัด

การฉายแสงจากภายนอกและยาเคมีบำบัดไม่ได้เป็นการรักษาหลักสำหรับมะเร็งไทรอยด์ทุกชนิด แต่อาจนำมาใช้ในผู้ป่วยบางราย โดยเฉพาะกรณีที่มะเร็งมีการลุกลามหรือแพร่กระจาย และไม่สามารถใช้วิธีมาตรฐานบางอย่างได้ ทั้งนี้ แพทย์จะพิจารณาตามชนิดและระยะของโรค

ยารักษามะเร็งแบบมุ่งเป้า

ยามุ่งเป้าออกฤทธิ์ต่อกลไกหรือความผิดปกติบางอย่างของเซลล์มะเร็ง จึงอาจใช้ในมะเร็งไทรอยด์ระยะลุกลามหรือแพร่กระจายบางประเภท โดยเฉพาะกรณีที่โรคไม่ตอบสนองต่อรังสีไอโอดีน หรือมีการกลายพันธุ์ของยีนที่สามารถใช้เป็นเป้าหมายของยาได้

สรุป

มะเร็งไทรอยด์เป็นโรคที่เกิดจากเซลล์ผิดปกติในต่อมไทรอยด์ และมี 4 ชนิดหลัก ได้แก่ พาพิลลารี ฟอลลิคูลาร์ เมดัลลารี และอนาพลาสติก อาการของมะเร็งไทรอยด์ส่วนมาก จะไม่มีอาการใด ๆ เป็นภัยเงียบ จนกว่าจะกระจาย ลุกลามไปมาก ถึงเริ่มแสดงอาการ โดยอาจพบก้อนที่คอ คอโต เสียงแหบ กลืนลำบาก หรือหายใจติดขัดเมื่อก้อนมีขนาดใหญ่ขึ้น การตรวจวินิจฉัยอาจประกอบด้วยการตรวจร่างกาย อัลตราซาวนด์ ตรวจเลือด และการเจาะตรวจเซลล์ด้วยเข็มขนาดเล็ก 

แนวทางรักษามะเร็งไทรอยด์ขึ้นอยู่กับชนิดและระยะของโรค โดยอาจใช้การผ่าตัด รังสีไอโอดีน ฮอร์โมนไทรอยด์ การฉายแสง หรือยารักษามะเร็ง หากพบก้อนหรือมีอาการผิดปกติบริเวณคอ ควรเข้ารับการตรวจโดยแพทย์เพื่อประเมินสาเหตุอย่างเหมาะสม

สำหรับผู้ที่ต้องการข้อมูลเกี่ยวกับการดูแลและรักษาโรคไทรอยด์ สามารถศึกษาข้อมูลเพิ่มเติมจากคลินิกไทรอยด์ T.R.M. (ไทรอยด์แมนคลินิก) ซึ่งมีบริการตรวจวินิจฉัยและรักษาโรคไทรอยด์ หากพบก้อนบริเวณคอ มีอาการผิดปกติ หรือสงสัยว่าตนเองอาจมีภาวะไทรอยด์ผิดปกติ ควรเข้ารับการตรวจโดยแพทย์ตั้งแต่เนิ่นๆ เพื่อประเมินสาเหตุและวางแนวทางดูแลที่เหมาะสม เพราะการตรวจพบและรักษาความผิดปกติของไทรอยด์อย่างทันท่วงที อาจช่วยลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อนและปัญหาที่รุนแรงขึ้นได้

FAQ — คำถามที่พบบ่อย

มะเร็งไทรอยด์อันตรายไหม

ความรุนแรงแตกต่างกันตามชนิดและระยะของโรค โดยมะเร็งพาพิลลารีและฟอลลิคูลาร์มักรักษาได้ผลดี ขณะที่ชนิดอนาพลาสติกมีความรุนแรงและเติบโตเร็วกว่า

ก้อนที่คอทุกก้อนเป็นมะเร็งไทรอยด์ไหม

ก้อนที่ต่อมไทรอยด์พบได้ค่อนข้างบ่อยและส่วนใหญ่ไม่ใช่มะเร็ง แต่ควรให้แพทย์ตรวจเพื่อประเมินลักษณะของก้อน

มะเร็งไทรอยด์ชนิดไหนพบบ่อยที่สุด

มะเร็งไทรอยด์ชนิดพาพิลลารีเป็นชนิดที่พบมากที่สุด และโดยทั่วไปมีการดำเนินโรคค่อนข้างช้าและมีแนวโน้มรักษาได้ดี แต่ต้องระวังเพราะมะเร็งพาพิลลารี มักแพร่กระจายไปต่อมน้ำเหลืองแล้ว มากกว่า 50-60% เมื่อตรวจพบครั้งแรก เพราะฉะนั้นการผ่าตัดแค่ต่อมไทรอยด์เพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอต่อการรักษาโรคให้สงบ

มะเร็งไทรอยด์จำเป็นต้องผ่าตัดเหมือนกันทุกคนไหม

ไม่จำเป็นต้องผ่าตัดเหมือนกันทุกคน แพทย์จะพิจารณาจากชนิด ขนาด ระยะ และลักษณะของมะเร็ง รวมถึงการแพร่กระจาย เพื่อเลือกแนวทางที่เหมาะสม

หลังผ่าตัดมะเร็งไทรอยด์ต้องกินยาตลอดชีวิตไหม

หากผ่าตัดต่อมไทรอยด์ออกทั้งหมด ร่างกายจะไม่สามารถสร้างฮอร์โมนไทรอยด์ได้เพียงพอ จึงมักต้องรับประทานฮอร์โมนไทรอยด์ทดแทนต่อเนื่องตามคำแนะนำของแพทย์ แต่กรณีเลือกผ่าตัดข้างเดียวที่เป็นมะเร็ง ก็อาจจะไม่ต้องทานยาฮอร์โมน เพราะอีกข้างหนึ่งทำงานเพียงพอต่อการใช้ชีวิต