รักษาไทรอยด์แบบไม่ผ่าตัดทำได้ไหม? ทางเลือกรักษาไทรอยด์ที่ควรรู้

โรคไทรอยด์ไม่ได้จำเป็นต้องรักษาด้วยการผ่าตัดเสมอไป เพราะแนวทางการรักษาขึ้นอยู่กับชนิดของโรค ระดับฮอร์โมน ขนาดและลักษณะของก้อน รวมถึงผลตรวจทางเซลล์และอาการของผู้ป่วย ในบางกรณีสามารถใช้ยาหรือการจี้ก้อนไทรอยด์ด้วยความร้อน เช่น MWA เพื่อหลีกเลี่ยงการผ่าตัดได้ บทความนี้จะพาไปรู้จักทางเลือกรักษาไทรอยด์แบบไม่ผ่าตัดที่ควรรู้ และทำความเข้าใจว่าแต่ละวิธีเหมาะกับใคร

กลุ่มโรคไทรอยด์แบบไหนบ้างที่ไม่ต้องผ่าตัด

• ก้อนไทรอยด์ชนิดไม่ร้ายและไม่มีอาการ สามารถติดตามด้วยการตรวจและอัลตราซาวนด์เป็นระยะ โดยยังไม่จำเป็นต้องรักษาด้วยการผ่าตัดทันที
• ก้อนไทรอยด์ชนิดไม่ร้ายที่เริ่มมีอาการหรือกระทบความสวยงาม อาจพิจารณาการจี้ก้อนด้วยความร้อน เช่น MWA ในผู้ที่ผ่านการประเมินว่าเหมาะสม
• ไทรอยด์เป็นพิษบางชนิด สามารถควบคุมด้วยยาต้านไทรอยด์ หรือพิจารณาไอโอดีนกัมมันตรังสีตามสาเหตุและความเหมาะสมของผู้ป่วย
• ภาวะไทรอยด์ต่ำ โดยทั่วไปสามารถรักษาด้วยฮอร์โมนไทรอยด์ทดแทน เช่น Levothyroxine โดยไม่จำเป็นต้องผ่าตัด
• ผู้ที่มีก้อนไทรอยด์ที่ยังไม่พบลักษณะน่าสงสัย อาจอยู่ในกลุ่มที่แพทย์เลือกติดตามอาการและผลอัลตราซาวนด์ก่อน ไม่จำเป็นต้องรีบรักษาด้วยหัตถการ

วิธีรักษาไทรอยด์แบบไม่ผ่าตัด มีกี่แบบ?

โดยภาพรวมสามารถแบ่งทางเลือกรักษาไทรอยด์แบบไม่ผ่าตัดที่สำคัญออกเป็น 3 กลุ่ม แต่ละวิธีมีข้อบ่งชี้และเหมาะกับผู้ป่วยแตกต่างกัน จึงไม่สามารถเลือกวิธีรักษาจากขนาดก้อนเพียงอย่างเดียวได้

1. การใช้ยา

การใช้ยาจะขึ้นอยู่กับชนิดของโรคและความผิดปกติของฮอร์โมน เช่น ยาต้านไทรอยด์สำหรับภาวะไทรอยด์เป็นพิษ หรือฮอร์โมนไทรอยด์ทดแทนสำหรับภาวะไทรอยด์ต่ำ โดยแพทย์จะติดตามผลเลือดและปรับขนาดยาให้เหมาะสม

• เหมาะกับใคร ผู้ที่มีความผิดปกติของฮอร์โมน เช่น ไทรอยด์เป็นพิษหรือไทรอยด์ต่ำ ส่วนก้อนไทรอยด์ขนาดเล็กที่ไม่ก่ออาการมักใช้วิธีติดตามมากกว่าการใช้ยาเพื่อทำให้ก้อนหาย
• ข้อดี ช่วยควบคุมระดับฮอร์โมนและหลีกเลี่ยงการรักษาด้วยหัตถการที่ไม่จำเป็นในผู้ป่วยที่เหมาะสม
• ข้อจำกัด ต้องรับประทานยาตามคำแนะนำและตรวจเลือดติดตามอย่างสม่ำเสมอ อีกทั้งยาบางชนิดอาจไม่สามารถทำให้โรคหายขาดได้ และอาจต้องใช้การรักษาอื่นในอนาคต

2. การรักษาด้วยไอโอดีนกัมมันตรังสี (Radioactive Iodine: RAI)

ทางเลือกรักษาไทรอยด์ด้วยไอโอดีนกัมมันตรังสี หรือ RAI ใช้ไอโอดีนกัมมันตรังสีที่ถูกดูดซึมโดยเซลล์ไทรอยด์ แล้วปล่อยรังสีเพื่อทำลายเซลล์ไทรอยด์ที่ทำงานมากเกินไป จึงเป็นหนึ่งในทางเลือกสำหรับผู้ป่วยไทรอยด์เป็นพิษบางราย

• เหมาะกับใคร ผู้ป่วยไทรอยด์เป็นพิษบางสาเหตุ เช่น Graves’ disease ที่ไทรอยด์ขนาดเล็ก ไม่มีเนื้องอกสุ่มเสี่ยง และไม่มีภาวะตาโปน หรือก้อนไทรอยด์ที่สร้างฮอร์โมนมากผิดปกติ โดยต้องผ่านการประเมินจากแพทย์ก่อน
• ข้อดี ไม่ต้องผ่าตัดและสามารถใช้เป็นการรักษาที่มีประสิทธิภาพสำหรับภาวะไทรอยด์เป็นพิษในผู้ป่วยที่เหมาะสม
• ข้อจำกัด ไม่เหมาะกับหญิงตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร และหลังการรักษาอาจเกิดภาวะไทรอยด์ต่ำจนต้องรับประทานฮอร์โมนทดแทนในระยะยาว

3. การจี้ก้อนไทรอยด์ 

การจี้ก้อนไทรอยด์เป็นการใช้พลังงานความร้อนทำลายเนื้อก้อนผ่านเข็มขนาดเล็ก โดยใช้ อัลตราซาวนด์ช่วยระบุตำแหน่งและควบคุมการรักษา จึงไม่จำเป็นต้องผ่าตัดเปิดบริเวณลำคอ แนวทางนี้มีข้อมูลรองรับสำหรับก้อนไทรอยด์ชนิดไม่ร้ายที่ทำให้เกิดอาการหรือปัญหาด้านความสวยงาม

• เหมาะกับใคร ผู้ที่มีก้อนไทรอยด์ชนิดไม่ร้าย ก้อนโตจนทำให้รู้สึกแน่นคอ กลืนลำบาก มีอาการกดเบียด หรือส่งผลต่อรูปลักษณ์ และผ่านการตรวจประเมินว่าเหมาะกับการจี้ก้อน
• ข้อดี ไม่ต้องผ่าตัดเปิดแผลขนาดใหญ่ ช่วยลดขนาดก้อนและยังคงเนื้อเยื่อไทรอยด์ส่วนที่ไม่ได้รับการรักษาไว้
• ข้อจำกัด ไม่เหมาะกับก้อนทุกชนิด โดยเฉพาะก้อนที่สงสัยหรือยืนยันว่าเป็นมะเร็ง และจำเป็นต้องมีการติดตามผลหลังรักษา เนื่องจากก้อนอาจเหลือเนื้อเยื่อหรือกลับมาโตได้

MWA (Microwave Ablation) คืออะไร? เหมาะกับใครบ้าง

MWA (Microwave Ablation) หรือการจี้ก้อนไทรอยด์ด้วยคลื่นไมโครเวฟ เป็นการใช้พลังงานไมโครเวฟสร้างความร้อนบริเวณปลายเข็ม เพื่อทำลายเนื้อเยื่อของก้อนไทรอยด์ที่ต้องการรักษา โดยแพทย์จะใช้ภาพอัลตราซาวนด์ช่วยนำทางและควบคุมตำแหน่งของเข็ม

โดยทั่วไป MWA อาจใช้เป็นทางเลือกสำหรับก้อนไทรอยด์ชนิดไม่ร้ายที่มีขนาดเพิ่มขึ้น ก่ออาการกดเบียด หรือส่งผลต่อความสวยงาม ในผู้ที่ได้รับการประเมินว่าเหมาะสมกับหัตถการ 

อย่างไรก็ตาม การเลือก MWA ไม่ได้พิจารณาจากขนาดก้อนเพียงอย่างเดียว แต่ต้องดูตำแหน่งก้อน ความสัมพันธ์กับเส้นประสาทและโครงสร้างสำคัญ ลักษณะจากอัลตราซาวนด์ และผลตรวจชิ้นเนื้อหรือเซลล์ร่วมด้วย

สัญญาณเตือนโรคไทรอยด์ที่บ่งบอกว่าควรรีบพบแพทย์

• คลำพบก้อนบริเวณลำคอ หรือสังเกตเห็นก้อนที่โตขึ้นอย่างชัดเจน
• รู้สึกแน่นคอหรือกลืนลำบาก โดยเฉพาะเมื่ออาการเกี่ยวข้องกับก้อนบริเวณต่อมไทรอยด์
• เสียงแหบต่อเนื่อง โดยไม่มีสาเหตุอื่นที่อธิบายได้
• มีอาการใจสั่น มือสั่น เหงื่อออกง่าย น้ำหนักลด หรือร้อนง่าย ซึ่งอาจสัมพันธ์กับภาวะไทรอยด์เป็นพิษ
• เหนื่อยง่าย หนาวง่าย น้ำหนักเพิ่ม ผิวแห้ง หรือท้องผูก ซึ่งอาจพบร่วมกับภาวะไทรอยด์ต่ำ
• ก้อนโตเร็วหรือมีลักษณะผิดปกติจากการตรวจอัลตราซาวนด์ ควรได้รับการประเมินเพิ่มเติมเพื่อคัดกรองความเสี่ยง

ทำไมคนป่วยโรคไทรอยด์ T.R.M ไทรอยด์แมนคลินิกจึงอยากดูแลท่าน

• ดูแลโรคไทรอยด์และพาราไทรอยด์หลายประเภท ตั้งแต่ไทรอยด์เป็นพิษ ไทรอยด์ต่ำ เนื้องอกไทรอยด์ ไปจนถึงโรคมะเร็งไทรอยด์
• มีทางเลือกการรักษาหลากหลาย ทั้งการผ่าตัดไทรอยด์แบบเปิด การผ่าตัดแบบส่องกล้องทางช่องปาก และการทำลายก้อนด้วยคลื่นไมโครเวฟ รวมถึงแนวทางอื่นตามการประเมินของแพทย์
• ประเมินแนวทางรักษาเป็นรายบุคคล เพื่อพิจารณาว่าควรติดตาม ใช้ยา ทำ MWA จี้ก้อน หรือปรึกษาผ่าตัด โดยขึ้นอยู่กับชนิดของโรคและผลตรวจ
• ให้คำปรึกษาโดยแพทย์ที่ดูแลด้านไทรอยด์และพาราไทรอยด์ พร้อมวางแผนการรักษาตามลักษณะของโรคและความเหมาะสมของผู้ป่วย
• สำหรับผู้ที่กำลังมองหาแนวทางรักษาไทรอยด์แบบไม่ผ่าตัด สามารถเข้ารับการประเมินเพื่อดูว่าการจี้ก้อนด้วยความร้อนหรือทางเลือกอื่นเหมาะกับกรณีของตนเองหรือไม่

สรุป

โรคไทรอยด์ไม่ได้จำเป็นต้องผ่าตัดในทุกกรณี โดยเฉพาะก้อนไทรอยด์ชนิดไม่ร้ายที่ยังไม่มีอาการ ซึ่งอาจเลือกติดตามด้วยอัลตราซาวนด์ได้ สำหรับผู้ที่มีความผิดปกติของฮอร์โมน อาจใช้ยา หรือในไทรอยด์เป็นพิษบางชนิดอาจพิจารณา RAI ตามข้อบ่งชี้ ส่วนผู้ที่มีก้อนไทรอยด์ชนิดไม่ร้ายและมีอาการหรือปัญหาด้านความสวยงาม อาจมีทางเลือกอย่าง MWA เป็นการจี้ก้อนผ่านเข็มโดยใช้ความร้อน และไม่ต้องผ่าตัดเปิดบริเวณลำคอ แต่ควรตรวจประเมินก้อนก่อนรักษา การเลือกวิธีรักษาไทรอยด์จึงควรพิจารณาจากชนิดของโรค ขนาดและตำแหน่งก้อน รวมถึงผลตรวจและสุขภาพของผู้ป่วย 

ผู้ที่กำลังมองหารักษาไทรอยด์ สามารถปรึกษา Thyroidman Clinic เพื่อให้แพทย์ประเมินและวางแผนแนวทางรักษาที่เหมาะสมเป็นรายบุคคล โดยคลินิกมีบริการดูแลโรคไทรอยด์และพาราไทรอยด์ รวมถึงการทำลายก้อนเนื้องอกไทรอยด์ด้วยคลื่นไมโครเวฟ

FAQ — คำถามที่พบบ่อย

ก้อนไทรอยด์ทุกก้อนต้องผ่าตัดไหม

ไม่จำเป็น ก้อนไทรอยด์ชนิดไม่ร้ายที่ไม่มีอาการอาจติดตามด้วยอัลตราซาวนด์ได้ ส่วนก้อนที่โต มีอาการ หรือมีลักษณะน่าสงสัย อาจต้องพิจารณาการรักษาเพิ่มเติมตามดุลยพินิจของแพทย์

การจี้ก้อนไทรอยด์เจ็บไหม

โดยทั่วไปใช้ยาชาเฉพาะที่เพื่อลดความเจ็บระหว่างทำ ผู้ป่วยอาจรู้สึกตึงหรือไม่สบายบริเวณคอเล็กน้อยระหว่างหัตถการ แต่ระดับความรู้สึกแตกต่างกันในแต่ละคน

หลังทำ MWA ต้องนอนโรงพยาบาลไหม

ขึ้นอยู่กับขนาดและตำแหน่งก้อน รวมถึงแนวทางของสถานพยาบาล หลายกรณีเป็นหัตถการแบบไม่ต้องนอนโรงพยาบาล แต่ควรให้แพทย์ประเมินก่อนทำ

มะเร็งไทรอยด์รักษาแบบไม่ผ่าตัด ทำได้ไหม

มะเร็งไทรอยด์ส่วนใหญ่ยังต้องพิจารณาการผ่าตัดเป็นหลัก ส่วนการรักษาแบบไม่ผ่าตัดอาจมีบทบาทเฉพาะบางกรณี เช่น การเฝ้าระวังมะเร็งไทรอยด์ขนาดเล็กบางชนิด หรือการรักษาโรคกลับเป็นซ้ำในผู้ป่วยที่เหมาะสม จึงต้องประเมินโดยทีมแพทย์เฉพาะทางเป็นรายบุคคล